SİFON

 SİFON

11.10.2021

Hep merak etmişimdir hep, bugün kullandığımız, ihtiyacımızı giderdiğimiz, hayatımıza kolaylık sağlayan alet edevat ve de eşyaları ilk kim bulmuş veya kullanıma sokmuştur. Tabii bu araç-gereçlerden birçoğu anonimdir muhtemelen. İnsanlığın ihtiyaç durumuna göre gelişe gelişe günümüze ulaşmış ve zamanla birçoğu da yenileri çıktıkça kullanımdan kaldırılmıştır. Ama gene de ilkel haliyle de olsa ilk keşfedeni merak ediyor insan.

Bunlardan biri de WC veya Water Closet yani sifonlu klozet... İşin doğrusu su ile ilgili okumalar yaparken ilginç bir kitapla karşılaştım: İsmi SİFON... Yazarı W. Hodding Carter... O da benim gibi merak etmiş ve izini sürmüş sifonun.

W. Hodding Carter'dan öğrendiğimize göre sifonlu klozeti, 1596 yılında Sir Johnn Horington bulmuş. 

19. Yüzyılda Avrupa'da su tesisatçılığı zamanla o derece önemli bir meslek halini almış ki; Galler Prensi Edwardi; "Eğer bir prens olmasaydım su tesisatçısı olmak isterdim." demiş. 

Yine Carter'den nakille öğreniyoruz ki; bilinen ilk su tesisatçısını MÖ 500'lerde Çinliler kullanmıştır. Ama Romalılar bu mesleği daha kullanılır hale getirmiş ve 19.yy'a kadar da devam etmiştir. 

Ayrıca kurşun boruları Minos Uygarlığı ilk kullanmaya başlamıştır:

"Antik Romalılar vücutlarından çıkanlar konusunda   utangaç değillerdi; bu yüzden tuvaletler sohbet etmeye uygun şekilde düzenlenmiştir ve çoğunlukla açık, geniş bir oda olan tuvaletlerde kullanıcıları ayıran bölmeler bulunmuyordu. " (s:31)

Carter su ile ilgili ilginç bir tespiti de bize sunuyor:

"O günkü su hala burada, ne kadar kullansak ve sömürsek de.  (...) Sahip olduğumuz su miktarı değişmedi, sadece tuzluluk miktarı ve kalitesi değişti." (s:47)

Ve en önemlisi; 

"...bugün bile nehirler ve dereler her yıl dört milyar tona yakın tuzu okyanuslara boşaltıyor." s:(70)

Bir de özellikle Avrupa'da temizlikten daha doğrusu temizlenememekten dolayı şehirlerin bir koku problemi vardır ki evlere şenlik!... Mesela 1858 yılında;

"...sıcak ve nemli yaz boyunca Thames'ten ve şehrin sokaklarından yayılan koku nedeniyle gece uykusundan uyanmak bile istifra etmek insanı en yakın lazımlığa koşturmaya yetiyordu." (s:70)

Aynı şey o tarihlerde Paris'teki Sine Nehri için de geçerli...

İşte böyle...